» Kurumsal » Temsilcilikler » Genel Bilgiler » Sektörler » Raporlar » Mevzuat » Önemli Hususlar » Faydalı Bilgiler
 


Sektörler

İlaç

Ulaştırma

Ambalaj

Makina

İnşaat

Elektrik

Metal

Bahçe Bitkileri

Otomotiv

Müteahhitlik

Tarım Hayvancılık

Petrol

Türk Firma Sorunları

Müteahhit Müşavirlik

İnşaat Malzemeleri

Deri

Cam

Kağıt

Tekstil

Madencilik

Turizm

Sağlık

Gıda

Et

Orman

Tahıl

Kerkedeh

Yağlı Tohumlar

Pamuk

Arap Zamkı

Karayolu Taşımacılığı

Çimento



Madencilik

MADENCİLİK ve PETROL SEKTÖRÜ
 
Sudan’da son yıllarda artan altın ve petrol üretimi ülke ekonomisine önemli bir etkisi olmuştur. Sudan’da üretilen diğer madenler; çimento, kromit, çakıl, alçı, kireçtaşı, mermer, mika, rafine petrol ürünleri, tuz ve inşaat kumudur. Sudan aynı zamanda barit, bakır, demir cevheri, kyanit, kurşun, nikel, gümüş, tungsten, wollastonit ve çinko rezervlerine sahiptir.
 
Sudan’ın Gayri Safi Yurtiçi Hasılası (GSYİH) 2003 yılında % 6,1 oranında büyüyerek 13,5 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Madencilik ve taşocakcılığı sektörünün GSYİH’dan aldığı pay % 9’dur.
 
1996 yılında Birleşmiş Milletler ve 1997 Kasım ayında ABD, Sudan’a ambargo uygulamaya başlamıştır. Bu ambargo aynı zamanda ABD firmalarının Sudan’da yatırımlarını da yasaklamıştır. Şubat 2000’de ABD’nin ambargosu “Greater Nile Petroleum Operating Co.(GNPOC)” ve “Sudapet Ltd.” firmaları için genişletilmiştir.
 
 
3.2.1 Başlıca Maden ve Mineraller
 
a. Krom
 
“Ingessana Hills Mines Corp.” isimli kamu şirketi, Ingessana tepelerinde üç küçük ölçekli kromit madeni işletmektedir. Sudan’da maden insan gücüyle çıkarılmaktadır. Kromit rezervinin 2 milyon ton olduğu tahmin edilmektedir. Kalitesi ise % 54 krom oksittir (Cr2O3). Son dönemde kromit üretimindeki düşüş kısmen paslanmaz çelik pazarındaki zayıflıktan kaynaklanmıştır.
Bu alanda krom madeni çıkarın diğer şirketler şunlardır ;
 
-Advanced Mining Enterprises Company,
-El Nile Enterprises Company for Mining,
-Kromoko Mining Company,
-Rida Engineering Company,
 
b. Altın
 
2002 yılında “Ariab Mining Co.” (AMC) 6 000 kg altın çıkarmıştır. Aynı şirket 2000 yılında 5773 kg ve 2001 yılında 5417 kg altın çıkarmıştır. AMC Baderuk, Hadal, Auatib ve Oeruk’deki yataklardan altın çıkartmaktadır. Şirket ayrıca başka bölgelerde de altın çıkarma ruhsatlarına sahiptir. Sudan hükümeti 2002 yılında, 9 nolu sahayı Shirian Al Shamal Company For Engineering and Mining şirketine, 21 nolu sahayı Advanced Mining Works şirketine, 24 nolu sahayı Uni-Group Holding (Pty) şirketine altın çıkarma izni vermiştir.
 
Sudan’ın altın ihracatı 2001 yılında 6833 kg iken 2002 yılında 8660 kg’a yükselmiştir. İhracatın üretimden yüksek olmasının nedeni; ihracat istatistikleri AMC firmasının çıkardığı işlenmemiş altınların yanı sıra Sudan’ın işlenmiş altınları ile birlikte Etiyopya’dan gelen işlenmiş altınların da dahil edilmesinden kaynaklanmaktadır.
 
-Aryab Mining Company : Sudan-Fransız ortak şirketidir. Kızıl Deniz Eyaletin’de 1992 yılından beri üretim yapmaktadır.
 
-Nubian Desert Gold Sheme: Fransız firmasıdır. Kuzey Sudan’da faaliyet göstermektedir.
 
- Comino Company : El Nile Eyaletindeki Bayuda projesinin kuzeyinde faaliyet göstermektedir.
 
-Al Rode Valley Company: Dar Fur Eyaleti’nin güneyinde bazı minarellerle birlikte bakır ve altın çıkartmaktadır.
 
-El Reda Mining Company: El Nile Eyaletinde faaliyet göstermektdir. Aynı zamanda ilk Sudanlı firmadır.
 
c. Mika
 
Nile Eyaletinde Sherak bölgesinde bulunmaktadır. 14,7 milyon ton rezerv olduğu tahmin edilmektedir.
 
d. Asbest
 
Angasana bölgesinde bulunmuş olup 6 650 milyon tonluk rezervin bulunduğu tahmin edilmektedir. Fiber oranı % 1-2 civarındadır. Ayrıca Gala El Nakhala bölgesinde de asbest bulunmuştur. Rezervin 53 500 milyon ton olduğu tahmin edilmektedir.
 
e. Magnezyum
 
Kızıl Deniz’de ve Kuzey ve Güney Sudan’da bulunmaktadır. Kızıl Deniz’deki magnezyumun mineral oranı % 47-50, Kuzey Sudan’da yer alan magnezyumun mineral oranı % 25-40 civarındadır. Suudi Arabistanlı bir firma tarafından magnezyum çıkartılmaktadır. 
 
f. Alçı
 
Alçı, Kızıl Deniz Eyaletinde, Port Sudan’ın kuzeyinde Beriad bölgesinde bulunmakta olup tahmini rezerv miktarı 220 milyon tondur. 1999 yılında 11 bin ton, 2000 yılında 13 bin ton alçı üretilmişken 2001 yılında alçı üretimi 2,4 bin tona gerilemiştir. 2002 yılında 4 540 ton alçı çıkarılmıştır. Sudan’da 18 adet alçı çıkarma ruhsatı verilmiştir.
 
 
g. Mermer, granit ve bazalt
 
Mermer ve granit Sudan’ın Kızıl Deniz, El Gaderif, Kassala, Sinner, Berber, Atbara, Hartum’un kuzeyi, Nuba dağları gibi çeşitli bölgelerde çıkarılmaktadır. Sudan’da 2001 yılında 15,5 bin m2 mermer çıkarılmıştır. “Stones and Marbels Co.” 10,5 m2 üretimi ile ülkenin en büyük mermer üreticisi firmadır. Ardından 3 bin m2 ile “Al Masarra Co.” ve 2 bin m2 ile “IMTCO Mining Co.” firmaları gelmektedir. Çok az miktarda mermer ihracatı da yapılmaktadır. Sudan’da çakıl, kil, döşeme taşı, mermer ve kum çıkarmayı da içeren 477 adet ruhsat verilmiştir.
 
Sudan’da bazalt da bulunmaktadır. Hartum Eyaleti Jebel Toria bölgesinde çıkarılan bazalt daha çok asfalt yolların yapımında kullanılmaktadır.
 
h. Tuz
 
Sudan’da 2002 yılında sekiz adet tuz üreten firma faaliyet göstermektedir. Bu firmaların toplam üretimi 77,7 bin tona ulaşmıştır. Sudan’daki tuz üretimi yapan en büyük firma 41 bin tonluk üretimi ile Sudanese Salt Co. firmasıdır. Bunu 18,9 bin ton ile “Baaboud Salt Plant” firması ve diğer firmalar izlemektedir. 2002 yılında Sudan’da 31 adet tuz çıkarma ruhsatı verilmiştir.
 
i. Petrol

1990’lı yılların sonlarında arama ve çıkarma faaliyetleri sonucunda Sudan’da önemli ölçüde petrol ve doğal gaz rezervleri olduğu ortaya çıkmıştır. Petrol ihracatından önemli gelir elde eden Sudan’ın ekonomisi de buna parallel gelişme göstermiş ve performansı, üçüncü ülke firmalarının bu ülkeye yönelmesi sonucunu doğurmuştur.

Sudan’da petrol üretimi 1960’lı yıllarda off-shore (Kızıldeniz) alanlarda başlatılmıştır. Ancak bu üretim çok cüzi bir düzeyde kalmıştır. Özellikle 1990’lı yıllarda Çin, Malezya, Kanada firmalarının Sudan’da petrol arama faaliyetleri sonucu ülkede önemli miktarda petrol rezervleri olduğu ortaya çıkmıştır.
 
Kanadalı Petrol şirketi Arakis 1996 yılında Heglig ve Unity sahalarında petrol üretimine başlamıştır Sahalar Kızıldeniz’e oldukça uzak olduğundan nakliye masraflarını düşürmek amacıyla bir petrol boru hattı inşaası için Çin Ulusal Petrol Şirketi (%40), Malezya Petronas (%30), Sudapet (%5) ve Arakis (%25) şirketleri birleşerek Büyük Nil Perol Şirketi (GNPOC) adlı bir konsorsiyum kurmuştur. Petrol boru hattının inşaasına 1998 yılında başlanmış, mali sıkıntılar yaşayan Arakis firmasının yine kanadalı bir firma olan Talisman tarafından 227 milyon dolar karşılığı alınması ile kaynak bulmuş ve 1999 yılında bitirilmiştir. Günlük taşıma kapasitesi 250.000 varil olan boru hattının kapasitesinin gerekli olması durumunda günde 450.000 varile çıkarılması imkanı bulunmaktadır.

1999 yılında Bentui-Suakin (ülkenin orta güney bölgesinden-Port Sudan’a kadar uzanmaktadır) petrol boru hattının da tamamlanması ile, Sudan 1999 yılından itibaren ham petrol ihraç etmeye başlamıştır. Öte yandan Sudan önümüzdeki dönemde petrol boru hattını Etiyopya ve Eritre’ye uzatmayı planlamanın yanı sıra çevre ülkelerin petrol gereksinimlerini karşılamaya yönelik çalışmalar yapmaktadır.
 
2003 yılı Ocak ayı itibariyle Sudan’ın 563 milyon varil kanıtlanmış petrol rezervi bulunmaktadır. Ancak toplam rezervin bunun çok ötesinde olduğu tahmin edilmektedir.
2002 yılında günlük ham petrol üretimi 245 bin varil iken bu rakam 2003 yılında 280 bin varile yükselmiştir. 2005 yılında da 390 bin varile ulaşması beklenmektedir. Üretilen ham petrolün % 80’i yani 70 milyon varili ihraç edilmekte olup sadece % 20’si iç piyasada tüketilmektedir. Sudan’ın artan petrol ihracatı gözönünde bulundurularak 2001 yılında OPEC Sudan’a toplantılara gözlemci üye olarak katılma hakkını vermiştir.
 
Sudan’da ülke ihtiyacı olan tüm petrol ürünlerini üretebilecek ve hatta ihraç edebilecek toplam kapasitesi 82 bin varil/gün kapasiteli üç adet petrol rafinerisi bulunmaktadır.
 
Haziran 2000 yılında Hartum’un 30 mil kuzeyindeki Jayli bölgesinde yeralan günlük 50.000 Varil kapasiteli Hartum Petrol Rafinerisi’nin kurulması ile ülke bu yıldan itibaren jet yakıtı hariç olmak üzere ülke ihtiyacı olan tüm petrol ürünlerini üretmeye hatta ihraç etmeye başlamıştır. Sudan Hükümeti bu rafinerinin kurulması ile yıllık yaklaşık 100 milyon dolarlık bir tasarruf sağlamıştır.

Sudan’da iki rafineri daha bulunmaktadır. Port Sudan rafinerisinin kapasitesi 21.700 varil/gün’dür. Bu rafinerinin kapasitesinin %70 artırılması planlanmaktadır. Sudan’ın güneyinde yeralan diğer rafinerinin kapasitesi ise günlük 10.000 varildir.
 
Sudan’ın önümüzdeki dönemde petrol üretiminin artması ile özellikle bölgesindeki petrol ürünleri talebini karşılamak üzere yeni petrol rafinerilerine ve mevcutların kapasitelerinin artırılmasına gereksinimi olacaktır.

j. Doğalgaz
 
Sudan’ın ortalama 3 trilyon feetküp doğalgaz kaynağı bulunmakta, ancak ülkede halihazırda doğalgaz üretimi yapılmamaktadır.