» Kurumsal » Temsilcilikler » Genel Bilgiler » Sektörler » Raporlar » Mevzuat » Önemli Hususlar » Faydalı Bilgiler
 


Sektörler

İlaç

Ulaştırma

Ambalaj

Makina

İnşaat

Elektrik

Metal

Bahçe Bitkileri

Otomotiv

Müteahhitlik

Tarım Hayvancılık

Petrol

Türk Firma Sorunları

Müteahhit Müşavirlik

İnşaat Malzemeleri

Deri

Cam

Kağıt

Tekstil

Madencilik

Turizm

Sağlık

Gıda

Et

Orman

Tahıl

Kerkedeh

Yağlı Tohumlar

Pamuk

Arap Zamkı

Karayolu Taşımacılığı

Çimento



Müteahhitlik

TÜRK YURT DIŞI  MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ SEKTÖRÜ AÇISINDAN SUDAN ÜLKE  RAPORU

I. Türkiye Açısından Sudan İnşaat Sektörünün Genel Değerlendirmesi

Sudan ile ticari ve ekonomik ilişkilerimiz her geçen gün gelişmektedir. Ayrıca firmalarımız tarafından Sudan pazarına gösterilen ilginin devam etmesi nedeniyle Sudan ile dış ticaretimiz ve Sudan’daki Türk yatırımlarının da giderek artan bir ivme ile devam edeceği beklenilmektedir.

Bilindiği gibi, Sudan yeni gelişmekte olan bir ülkedir ve tüm sektörlerde,  iş imkanları ile yatırım potansiyeli oldukça yüksektir. İş imkanlarının yüksek olduğu sektörler içinde Türk firmaları için daha cazip olan inşaat ve müteahhitlik sektörü 2003 yılı başlarından bu yana önemli oranda gelişmeler kaydetmiştir. Yaşanan bu gelişmelere yol açan sebeplerinin başında, ülkedeki petrol çıkarma faaliyetlerinin hızla artması, petrolden elde edilen gelirlerin yükselmesi ve Sudan’ın Mısır, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi komşu ülkeler ile Çin, Hindistan ve Japonya gibi diğer ülkelerle olan ticari ilişkilerini geliştirmesinin yanı sıra doğrudan yatırım veya ikili iş ortaklığı olanaklarını artırarak yabancı müteşebbislerin ilgisini çekmesi gelmektedir.

II. Sudan İnşaat Sektörünün Dünya Genelinde Yaşanan Küresel Krize Yaklaşımı 
       
Sudan’da genellikle tüm ticari ve ekonomik hamlelerin yapıldığı yer olan  Başkent Hartum’da 6 sene öncesine kadar düzenli bir şehir planlaması ve alt yapı çalışması yok denilecek kadar azken, son yıllarda Sudan Hükümetinin önceliğini bu alanlara kaydırdığı, artan milli gelirin önemli bir kısmını bu yöndeki çalışmalara sarf ettiği ve bunların doğal sonucu olarak çalışmaların inşaat ve müteahhitlik sektöründe yoğunlaştığı  bir vakıadır. Diğer taraftan, ülkede yabancı bankaların fazla bulunmaması,  ülke ekonomisinin uzun yıllar boyunca dünya ekonomilerine entegre olamayışı, ya da uygulanan uluslararası yaptırımlar ve karşılaşılan ambargolar nedeniyle entegrasyon dışı bırakılması göz önüne alındığında, ülkedeki diğer sektörlerin önünde gelen ve ülke için önem arz eden inşaat sektörünün küresel mali krizden çok fazla etkilendiğini söylemek mümkün değildir.

Ancak, gerek küresel kriz öncesi gerekse devam eden bu kriz döneminde Sudan’ın kendine özgü şartlarının getirmiş olduğu bazı önemli sorunları ve sıkıntıları da göz ardı etmemekte yarar vardır. Şöyle ki;  inşaat sektöründe kullanılan malzemelerin pek çoğunun ülke içinde yeteri derecede veya hiç üretiminin  olmaması, veya üretim için gerekli olan ham maddenin dışarıdan ithal edilmesi esnasında uygulanan yüksek vergi oranları ve ek vergiler, bu malzemelerin diğer ülkelere kıyasla Sudan’da daha yüksek fiyatlara maledilmesine ve satılmasına yol açmakta bu da doğal olarak maliyetlere yansımaktadır. Örneğin, Sudan’da hali hazırda devlete ait iki çimento fabrikası üretim yapmaktadır. Bu fabrikaların yıllık ortalama üretim kapasitesi 326.000 ton civarında olup, üretilen çimento Sudan genelinin ihtiyacını karşılamakta çok  yetersiz kalmaktadır. Sudan Merkez Bankası istatistiklerine göre, 2007 yılı içinde ithal edilen çimentonun miktarı 837.185 MT civarında olup, bunun rakamsal değerinin de yaklaşık 183.521.000 ABD doları olduğu hesaplanmaktadır. (Kaynak: Sudan Merkez Bankası-2007 Ülke Profili Raporu). Ayrıca, projelerde kullanılması öngörülen Türkiye menşeli inşaat malzemelerini Sudan’a getirirken, Türkiye ile Sudan arasında karayolu taşımacılığı olmaması nedeniyle, İstanbul-İzmir veya Mersin limanlarından Port Sudan limanına yapılacak deniz nakliyatının 10-25 gün, Port Sudan-Hartum kara nakliyatının ise 2 gün sürdüğünün bilinmesinde yarar vardır.

III. Sudan’da İş Yapan Türk Müteahhitlik ve Müşavirlik Firmaları ile İnşaat 

Malzemesi Üretim Firmalarının Durumu

Türk müteahhitlik ve müşavirlik firmaları ile inşaat malzemesi üretim firmalarının Sudan’daki durumları değerlendirildiğinde,  Sudan ile ülkemiz arasında var olan ekonomik ilişkilerin önemli bir ayağını müteahhitlik ve müşavirlik projeleri ile inşaat sektöründe yapılan yatırımların oluşturduğu açıkça görülmektedir. Bu çerçevede, müteahhitlik ve müşavirlik hizmetleri konularında iştigal eden firmalarımız da dahil edildiğinde, Sudan’da 31 Türk firması sadece inşaat sektöründe faaliyet göstermektedir. Bu firmalarımızdan 10 tanesi müteahhitlik ve müşavirlik projeleri yürütürken, geriye kalan 21 tanesi inşaat sektörünün çeşitli alanlarında yatırım veya üretim faaliyetlerini sürdürmektedir. Hali hazırda Sudan’da faaliyette bulunan müteahhit firmalarımız küçük, orta ve büyük ölçekte projeler üstlenmiş olup, bu firmalarımızın çalışmaları çeşitli aşamalarda devam etmektedir. Diğer taraftan, inşaat malzemeleri üretimi yapan ve Sudan’ın bu sektördeki açığını ciddi derecede kapatacak Türk yatırımları gerçekleşmekte olup, bir Türk firması tarafından inşa edilen %100 Türk sermayeli ve yıllık üretim kapasitesi 500.000 ton olarak hedeflenen çimento öğütme tesisinin 3 ay zarfında üretime geçmesi planlanmaktadır. Keza başka bir Türk firması tarafından çimento üretim fabrikası çalışmalarına başlanıldığı bilinmektedir. İnşaat malzemeleri üretimi konusunda sektöre yakın zamanda Türk firmalarının büyük ölçekte nüfuz edecekleri ve pazar paylarını genişletecekleri beklenmektedir. Bu bağlamda, başka bir Türk firması inşaat demiri üretimine başlamış olup Sudan inşaat sektörüne ve demir piyasasına rekabet ve fiyat açısından yeni bir boyut kazandırmıştır.


IV. Sudan’da İnşaat Sektöründeki Mevcut Durum (Konut ve Altyapı Yatırımları ile Yeni Projelereler)

Sudan Yatırım Bakanlığı’nın www.sudaninvest.org adresi güncel bilgileriyle hizmete girmiştir. Ülke genelinde yapılan çalışmalar ve tüm sektörlerle ilgili olarak hazırlanmış mevcut ve yeni projelerin detaylı bilgilerine bu web adresinden ulaşmak mümkündür.


V. İkili Ticarette Sudan’a Özgü Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Sudan pazarına girişte gözönüne alınması  gereken hususlardan en önemlisi özel sektör sermaye birikiminin yetersizliği ve karşılaşabilecek bürokratik yavaşlıktır. Sudan ekonomisinin uzun yıllar süresince dünya ekonomilerinden ayrı bir yönde hareket etmesi ve karşılaşılan ekonomik zorluklardan ötürü devletin ve doğal olarak olarak özel sektörün karşılaştığı sermaye birikimi yetersizliği ekonomik ve ticari faaliyetlerin işleyiş usullerinde farklılıklara neden olmuştur. Bunun yanısıra, devlet kurumlarındaki aşırı personel istihdamı ve alt kadronun eğitim yetersizliği ve inisiyatif kullanabilme eksikliği bürokraside yavaşlamayı beraberinde getirmektedir. Bu nedenle, Sudan pazarına girecek olan şirketlerimizin iş görme kabileyeti yüksek olan özel sektör temsilcileri ile temasa geçmesi ve bürokratik engelleri bu kanallar ile aşmasının daha münasip bir davranış şekli olacağı düşünülmektedir.

Öte yandan, ülke ekonomisinde mal ve hizmet dağıtım kanallarının yeterince gelişmemiş ve ticari faaliyetlerin geneneksel yöntemlerle yapılıyor olması ülkemiz üretici ve ihracatçıları için yeniden tecrübe edilecek bir pazar olma özelliğini beraberinde getirmektedir. Hayati öneme sahip ürünlerde az sayıda distribütör firmanın pazarda faaliyet göstermesi nedeniyle ihracatçılarımızın, Sudan’daki ithalatçı firmalarla anlaşmaya varmadan önce firma hakkında çok iyi bir araştırma yapmaları ve güvenilir firmalara ulaşmaları açısından büyük önem taşımaktadır. Bunun yanısıra, Sudan’da yerleşik bulunan ve sayıları hızla artmakta olan Türk işadamlarımızın deneyimlerinden yararlanmak suretiyle bazı sorunların daha kolay çözülebileceği düşünülmektedir.

Pazara giriş için gereken diğer bir husus ise firma kuruluşudur. Sudan’da iş yapmak için Sudan’da yerleşik duruma gelmek ve kendi şirket(ler)ini kurarak aracısız doğrudan bağlantı yapmak tercih edilmelidir. Yeni bir şirket ya da Türkiyedeki şirketin şubesi olarak faaliyet gösterecek olan şirket bir çok konuda kolaylıkları beraberinde getirecek ve piyasayı daha yakından takip etme şansını verecektir.

Cazibe merkezi durumunda olan başkent Hartum iktisadi ve ticari faaliyetlerin yoğunlukla gerçekleştirildiği bir şehirdir. Türkiye’den Hartum’a mal sevkiyatında Kızıldeniz kıyısındaki Port Sudan Limanının kullanılması ve devamında karayolu ile Hartum’a aktarılması sırasında karşılaşılabilecek zorluklar konusunda yetkin ve tecrübeli gümrük  ve nakliye şirketleri ile çalışmak gerekmektedir.


VI. Bankacılık İşlemleri ve Para Transferleri
      
Türkiye Halk Bankası ile Omdurman National Bank ve Sudanese French Bank arasında imzalanan muhabirlik anlaşması dışında Türkiye’deki bankalarla Sudan’daki bankalar arasında muhabirlik anlaşması bulunmaması nedeniyle akreditif işlemleri ya da para taransferi konularınının dikkate alınması şart olmalıdır. Sudan ile yapılan ticarette malın kalitesinden ve fiyatından ziyade özelikle ödeme koşulları büyük  bir önem arz etmektedir. Sudanlı firmalarla yapılacak ikili iş birliğinde insani ilişkilere dayanan ve sözde bırakılacak hiç bir iktisadi ve ticari faaliyette bulunulmamasına önemle dikkat edilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak birçok üretim modeli ve teknolojisi 20 yıl öncesine dayanan ve bazı geleneksel ürünler dışında her şeye ihtiyaç duyan bir ekonomik yapılanmanın bulunduğu Sudan’da petrol dışında yeterli kalite ve miktarda sanayi ürünleri üretimi bulunmadığından, ülke tüm ihtiyacını ithalat yoluyla karşılamaktadır. Genel olarak piyasaya Çin, Hindistan ve Mısır menşeli düşük kaliteli ucuz mallar hakim olup Avrupa menşeli ürünler kaliteli olarak bilinmekte ve çok pahalıya satılmaktadır. Diğer taraftan, Türk malları çoğunlukla iyi bir imaja sahip olup “Avrupa kalitesinde fakat daha ucuz” olarak tanınmakta ve ürünlerimizin başka yabancı ürünlerle rekabet etme olanağı bulunmaktadır. Müşavirliğimizin gözlemleri doğrultusunda yukarıda ifade edildiği gibi, firmalarımızın ürettiği mal ve hizmetlerin Sudan’da pazara giriş koşullarını detaylı bir şekilde etüd ettikten sonra nihai kararlarını vermeleri izlenecek en doğru yol olarak  görülmektedir.