» Kurumsal » Temsilcilikler » Genel Bilgiler » Sektörler » Raporlar » Mevzuat » Önemli Hususlar » Faydalı Bilgiler
 


Önemli Hususlar

Yabancı İşçi Çalıştırma

Çalışma Vizesi

Oturum İzni

Şirket Kurulumu

Yatırım İmkanları

Bankacılık Sistemi

Sudana İhracat

Avukatlık ve Danışmanlık Hizmetleri

Devlet Yardımları



Yatırım İmkanları

Sudan’da Yatırım Yapmanın Avantajları ve Sebepleri

* Hükümetin ülkede politik ve ekonomik istikrar oluşturmaya yönelik çabaları,
* Özelleştirme,
* İhracatın artırılması ve ihracat artışı sağlayacak sanayi kollarının geliştirilmesi çabası,
* Sudan yatırımlar açısından gelecek vaad eden bir ülkedir. Yabancı yatırımcılar ve şirketler her alanda yatırım yapabilirler. Ancak tarım büyümenin motoru durumundadır. Öncelikle gıda da kendi kendine yeterlilik daha sonra döviz kazandırıcı işlemler tercih edilmektedir.
Bu nedenle öncelikle arazinin sulanması imkanlarının artırılması gerekmektedir.
Sudan’da yağmurla tarım yapılan alanlar yatırıma açıktır.
Balıkçılık da gerek Nil gerekse Kızıldeniz kıyılarında büyük bir potansiyel arzetmektedir. Bu çerçevede soğuk hava depoları ve derin donduruculara ihtiyaç duyulmaktadır.
Sudanda geniş maden ve mineral kaynakları bulunmaktadır. Bu kaynakların çıkartılması ve işlenmesi de yabancı yatırımlara açıktır. Kızıldenizde hatırı sayılır ölçüde doğal gaz ve ülkenin merkez ve doğu kesimlerinde toplam üç sektörde zengin petrol rezervlerinin bir kısmı halihazırda çıkarılmayı beklemektedir.
 
Yatırım imkanları
 
Sudan 20 yıldır yaşadığı iç savaşın ardından hemen her alanda yeniden yapılanmaya ihtiyaç duymaktadır. Bu nedenle ülke altyapı başta olmak üzere hemen her alanda da yatırıma ihtiyaç vardır.
 
a. Başlıca Yatırım Alanları :
 
Ülkede makina üretimi yoktur yurtdışından ithal edilmektedir. Mevcut sanayi üretimi için gerekli modern makinaları üretecek tesislere ihtiyaç vardır. Sudan’da otomotiv montaj sanayi alanında yatırım yapılabilir. Ayrıca otomotiv yan sanayii üretimi yoktur, bu alanda yatırıma büyük ihtiyaç duyulmaktadır.Sudan yılda 1,4 milyon ton çimento ithal edilmektedir. Çimento üretimi için gerekli hammaddeler ülkede mevcuttur. Çimento yatırımına ihtiyaç vardır. Ayrıca Sudan’da yıllık 500 bin ton beton tüketilmektedir. Altyapı yatırımlarının hızlanması ile Sudan’da hazır beton santraline ihtiyaç olacaktır. Sudan’da seramik sanayii için gerekli hammadde vardır. Üretim yetersizdir. Yılda 1600 ton seramik sağlık gereçleri ve 36 bin ton seramik karo ithal edilmektedir. Seramik sektöründe yatırımlara ihtiyaç vardır.Yatırıma ihtiyaç bulunan diğer inşaat malzemeleri olarak; plastik boru, kablo, elektrik malzemeleri, klima, demir-çelik profil, çubuk ve inşaat aksamı sayılabilir.
Ülkede çeşitli pamuk türleri üretilmektedir. 5 iplik ve 4 tekstil fabrikası faaliyet göstermektedir. Ancak üretimleri hem kalitesiz hem de üretim miktarları düşüktür. Tekstil sektöründe yatırım yapma imkanı vardır. Arzda görünen eksiklik şöyledir;
 
İplik 2000 ton,
Kumaş 300 ton,
Triko 750 bin düzine,
Hazır Giyim 15 bin ton,
Battaniye 1000 ton.
 
Ülkenin % 22’si yani 514 km2 lik alan ormanlarla kaplıdır. Yıllık ağaç kütük üretimi 68 milyon tondur. Ülkede kağıt ve mobilya sektörlerinde üretim yetersizdir. Bu nedenle bu alanlarda yatırım yapılabilir. Cam sanayii için gerekli hammadde olan beyaz tuz, kuvars, kireçtaşı, soda külü Sudan’da vardır. Yılda 14 bin ton cam ürünü ithal edilmektedir. Cam üretimi talebi karşılayamadığından cam sektöründe yatırıma ihtiyaç vardır.Sudan Afrika’nın en zengin canlı hayvan kaynağına sahip ülkedir. Sudan’da 132 milyon baş hayvan vardır. Yılda 8 milyon adet deri üretilmektedir. Bu derileri işleyecek modern fabrikalara ihtiyaç vardır. Ayrıca modern et kesim ve işleme tesislerine gereksinim vardır. Sudan’da sağlık sorunları en önemli sorunların başında gelmektedir. Ülkede sıtma çok yaygın olarak görülmektedir. İlaç ve enjektör, gazlı bez, plaster, bandaj, sıhhi pedler gibi tıbbi malzemelerde sıkıntı yaşanmaktadır. Bu malzemeleri üreten fabrikaların üretim kapasiteleri % 30’u geçmemektedir. Yeni fabrikalara veya mevcut fabrikaların modernizasyona ihtiyacı vardır. Kimya sanayiinde de yatırım imkanları mevcuttur. Özellikle kostik soda, kimyasal tuzlar, haşere ilaçları, veteriner ilaçlarına ihtiyaç vardır. Ayrıca lastik, sülfür ve sanayi boyaları alanlarında da yatırıma gereksinim vardır.
Sudan’da plastik kasa, ahşap kutu, metal varil gibi ambalaj malzemesi üreten fabrikalar vardır Ancak üretimleri yetersizdir. Ülkede kağıt ve plastik torba, çeşitli kutu ve kap gibi ambalaj malzemelerine ihtiyaç vardır.
 
Ülkede gıda sanayiinde bazı ürünler üretilmektedir. Ancak yeterli miktarda ve kalitede üretim yapılmamaktadır. Sudan’da gıda sanayiinde yatırıma ihtyaç duyulan başlıca alanlar şunlardır; ; meyve suyu konsantresi, konserve meyve sebze, şeker, margarin, konsantre yem, konserve balık, bisküvi, nişasta, glikoz, fruktoz, konserve et, süt ürünleri, bebek maması, maden suyu şişeleme, yağlı tohum ayıklama ve un değirmenleridir. Sudan’da yatırım yapan yabancı firmalar, 20 ülkenin üye olduğu toplam 385 milyon nüfus ve 32 milyar dolarlık ithalat pazarına sahip Doğu ve Güney Afrika Ülkeleri Ortak Pazarı · COMESA’ya gümrüksüz ihracat yapma imkanına da sahip olacaklardır. Yabancı bir firma Sudan’da tek başına yatırım  firması  kurabilmekte ve üretim gerçekleştirebilmekte, bu üretiminin girdisi için ithalatını ve ürettiği ürünün ihracatını yine yapabilmektedir. ancak genel ticaret izni yabancılara verilmemektedir. Sudan’da bir şirket kurmak 15 veya 20 gün içerisinde tamamlanabilmektedir. Yatırım yapmak için hazırlanacak fizibilite raporu ile “Yatırım Bakanlığı”na müracaat etmek gerekmektedir. Yatırımda makinalarının değerinin yüksek gösterilmesi ve amorti süresinin mümkün olduğunca uzun tutulması, vergi muafiyetinin süresinin uzun olması açısından avantaj sağlamaktadır.
 
Nihai ürünlerde gümrük vergilerinin yüksek olması ve devletin yatırım yapan yabancı firmalara bazı muafiyet ve teşvikler uygulaması yatırımı cazip hale getirmiştir.

Sudan’da 10 milyon dolar üzerindeki yatırım projeleri ve enerji ile ilgili projeler stratejik projeler olarak değerlendirilmektedir.
 
Devlet stratejik projelere ücretsiz arsa vermekte, kazançlar 10 yıl vergiden muaf tutulmakta ve sermaye malları gümrük vergisinden muaf sayılmaktadır.
 
Stratejik olmayan projelerde ise arsa indirimli fiyattan yatırımcıya verilmekte, sermaye malı gümrük vergisinden muaf tutulmakta ve kazanç vergisi ise 5 yıl boyunca vergiden muaf sayılmaktadır.
 
Sudan’da üretim maliyetleri biraz yüksektir. Elektriğin kilovat saati 12 cent’dir. Ancak benzinin fiyatı Türkiye’dekinin dörtde biri civarındadır.
 
Sudan’da yatırımlarda vergi muafiyeti 5 ila 10 yıl arasındadır. Stratejik projelerde vergi muafiyeti 10 yıl olup bu süre ilgili bakanlık tarafından daha da uzatılabilmektedir. Yatırım yapanlar 5 yıl vergiden muaf tutulmakta ve cazip fiyatlarla arsa tahsis edilmekte hatta stratejik projelerde ücretsiz arsa bile verilebilmektedir. Ülkede uygulanan katma değer vergisi % 15’dur.
 
Yatırımlarda asgari sermaye koşulu bulunmaktadır. Sermaye’nin % 100’ ü yabancı yatırımcıya ait olabilir.
Yatırımın uluslararası bazda garantisi MIGA, Regional Guaranty Agency gibi kuruluşların yanı sıra Sudan’ın Türkiye’nin de dahil olduğu birçok ülke ile ikili bazda imzaladığı Yatırımların Garantisi Anlaşmaları aracılığıyla sağlanmaktadır.
 
b. Sudan’da Yatırımlar genelde üç yöntemle gerçekleşmektedir; 
 
1. KREDİ ESASI; hidrolik ve termik santrallerde kredi esası üzerinden projeyi alan doğrudan finansman sağlamaktadır.

2. ORTAKLIK ESASI; ortaklık esasına dayalı olarak Sudan Hükümeti yabancı yatırım ile bir ortaklık anlaşması yapmakta, bu anlaşma çerçevesinde yabancı yatırımcı ya sadece üretimi yapmakta ya da hem üretim hem dağıtım yapabilmektedir

3. YAP-İŞLET-DEVRET ESASI; Yap-işlet-devret esasına dayalı işbirliği yapılabilmektedir.
 
Yatırımcıların vergi konusunda çok dikkatli olması gerekmektedir zira vergi ile ilgili kurumlar bazen özgür davranabilmektedirler.Yatırım yapmadan önce yatırımla ilgili kuruluşlardan detaylı bilgi alınmalıdır. Sudan’da kamu kurumları birbirlerini tanımamaktadır. Üst düzeydeki idarecilerle yakın ilişki kurmakta büyük yarar vardır. Türk işçileri Sudan’ın iklimine uyum sağlamakta zorlanmaktadır. Yapılacak yatırımlar için Türk mühendisler getirilmeli ve Sudanlı işçiler eğitilmelidir. Güneyde sadece 2 adet fabrika vardır. Biri meyve sebze işleme diğeri tekstil fabrikasıdır. Bu tesislerde savaş nedeniyle üretim 20 yıldır yapılmamaktaydı ve sağlanan barış anlaşmasından sonra yeniden faal duruma getirilmesi için gereken çalışmalara başlandığı duyulmuştur. 
Sudan 2003 yılında 1 milyar dolarlık yatırım çekmiştir. Eğitim alanında yatırım yapılabilir.
Türkiye’deki bir firma Sudan’da şube açarsa kayıt ücreti daha yüksek olmaktadır.

Türk firması Sudan firması ile ortaklık kurmadan önce Türkiye Büyükelçiliği ile temasa geçerek firma  seçiminde yardım almalıdır. Ayrıca elçilik çalışılacak Sudanlı firma hakkında bilgi temin edebilir. Yatırım yapmadan önce mutlaka bir hukukçuya danışılmalıdır. Sudan’da yatırım yapmak isteyen bir Türk firması önce Türkiye’deki Sudan Büyükelçiliğine gitmeli, daha sonra garanti için Sudanlı bir sponsor firma aramalıdır. Yabancı ortak Sudan’da minimum 250-300 bin dolarlık bir sermaye koymalıdır. Sudan’da temiz suya çok fazla ihtiyaç vardır. Yaklaşık 6 bin civarında su kuyusu açılması planlanmıştı. Bu  çalışmalara kısmen bazı  bölgelerde başlanılmıştır. Ülkede su normalde 60-150 metreye kadar yapılan sondajlarda su bulunmaktadır. En fazla 250-300 m civarında suya ulaşılmaktadır.